Viên chức là gì Viên chức được phân loại như thế nào?
Viên chức thì ai cũng nghe quen, nhưng hiểu đúng về viên chức thì chưa chắc nhiều người làm được. Và chính chỗ “hiểu sai” ấy lại rất đáng nói…
Viên chức là gì?
Theo Điều 2 Luật Viên chức 2010 quy định về viên chức đó là:
Viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng, phê duyệt theo vị trí việc làm, công việc được chỉ định và làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng việc làm, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật.
Theo đó:
- Vị trí làm việc: Theo Điều 7 Luật Viên Chức vị trí việc làm Là công việc, nhiệm vụ gắn với chức danh nghề nghiệp hoặc chức vụ quản lý tương ứng; đồng thời là căn cứ để xác định số lượng người làm việc, cơ cấu viên chức phục vụ công tác tuyển dụng, sử dụng và quản lý trong đơn vị sự nghiệp công lập.
- Đơn vị sự nghiệp công lập: Theo Điều 9 Luật Viên chức đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức do Nhà nước hoặc các tổ chức chính trị, chính trị – xã hội có thẩm quyền thành lập, có tư cách pháp nhân và đảm nhiệm việc cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước.
- Chế độ hợp đồng: Hiện nay, viên chức được ký một trong hai loại hợp đồng làm việc: Chưa xác định thời hạn và xác định thời hạn. Cụ thể, theo khoản 2 Điều 2 Luật sửa đổi Luật Viên chức, 02 loại hợp đồng này được quy định như sau:
- Hợp đồng làm việc xác định thời hạn: Là hợp đồng trong đó hai bên xác định rõ thời hạn và thời điểm chấm dứt hiệu lực, với thời gian từ 12 đến 60 tháng.
- Hợp đồng làm việc không xác định thời hạn: Là hợp đồng mà hai bên không xác định thời hạn và thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng.
Như vậy, chỉ những trường hợp đáp ứng đầy đủ các điều kiện nêu trên mới được xác định là viên chức.
Điều kiện tuyển dụng viên chức?
Căn cứ vào nhu cầu công việc, vị trí việc làm, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và quỹ tiền lương của đơn vị sự nghiệp công lập, viên chức được tuyển dụng theo 2 hình thức: Thi tuyển hoặc xét tuyển.
Dù áp dụng hình thức nào, người dự tuyển vẫn phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo Điều 22 Luật Viên chức bao gồm:
- Có quốc tịch Việt Nam và cư trú tại Việt Nam.
- Từ đủ 18 tuổi trở lên (riêng lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao có thể từ đủ 15 tuổi theo quy định) và theo khoản 2 Điều 5 nghị định số 115/2020/NĐ-CP phải có xác minh bằng văn bản của người đại diện theo pháp luật.
- Có đơn đăng ký dự tuyển.
- Có lý lịch rõ ràng.
- Có văn bằng, chứng chỉ, năng lực phù hợp với vị trí việc làm.
- Đủ sức khỏe để thực hiện nhiệm vụ.
- Đồng thời đáp ứng các điều kiện khác do đơn vị sự nghiệp công lập quy định, bảo đảm đúng pháp luật và không phân biệt loại hình đào tạo.
Chú ý: Theo Điều 4 Nghị định 115, việc lựa chọn hình thức và nội dung thi tuyển hay xét tuyển được cơ quan, đơn vị có thẩm quyền quyết định và thể hiện rõ trong kế hoạch tuyển dụng trước mỗi kỳ tuyển dụng viên chức.
Viên chức là gì? Được phân loại thế nào? (Ảnh minh họa)
Viên chức được chia gồm những loại nào?
Trước đây, viên chức được phân loại theo Điều 3 Nghị định 29/2012/NĐ-CP, Chính phủ chia viên chức theo 02 tiêu chí:
Theo vị trí việc làm, gồm viên chức quản lý và viên chức không giữ chức vụ quản lý; trong đó, với những viên chức không giữ chức vụ quản lý là những người thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, nghiệp vụ theo chức danh nghề nghiệp tại đơn vị sự nghiệp công lập.
Đồng thời, viên chức còn được phân theo chức danh nghề nghiệp trong từng lĩnh vực, sắp xếp theo các hạng từ cao xuống thấp gồm: hạng I, hạng II, hạng III và hạng IV.
Tuy nhiên, hiện nay theo quy định tại Điều 3 Nghị định 115, Chính phủ đã điều chỉnh cách phân loại viên chức.
Cụ thể, viên chức hiện nay được phân loại dựa trên chức trách, nhiệm vụ (gồm viên chức quản lý và viên chức không giữ chức vụ quản lý) và trình độ đào tạo, tương ứng với yêu cầu của chức danh nghề nghiệp như: tiến sĩ, thạc sĩ, đại học, cao đẳng hoặc trung cấp.
Như vậy, việc phân loại viên chức không còn dựa vào hạng chức danh nghề nghiệp như trước đây. Liên quan đến chức danh nghề nghiệp của viên chức theo khoản 2 Điều 28 Nghị định 115 đã quy định cụ thể như sau:
Căn cứ vào mức độ phức tạp công việc của chức danh nghề nghiệp các chức danh nghề nghiệp viên chức trong cùng một lĩnh vực sự nghiệp được xếp loại từ cao xuống thấp như sau:
- Chức danh nghề nghiệp hạng I;
- Chức danh nghề nghiệp hạng II;
- Chức danh nghề nghiệp hạng III;
- Chức danh nghề nghiệp hạng IV;
- Chức danh nghề nghiệp hạng V (mới).
So với việc phân hạng thành 4 mức như trước đây, hiện nay viên chức được sắp xếp theo 5 hạng chức danh nghề nghiệp.
Mỗi hạng được xác định dựa trên các tiêu chí cụ thể, bao gồm: tên chức danh nghề nghiệp; nhiệm vụ, thể hiện qua các công việc phải thực hiện với mức độ phức tạp phù hợp với từng hạng; cùng với tiêu chuẩn về đạo đức nghề nghiệp, trình độ đào tạo, bồi dưỡng và năng lực chuyên môn, nghiệp vụ.
Khi nào viên chức có thể chuyển sang công chức?
Theo khoản 5 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung Luật Cán bộ, công chức, viên chức đang công tác tại đơn vị sự nghiệp công lập có thể được người đứng đầu cơ quan quản lý công chức quyết định tiếp nhận, bổ nhiệm vào làm công chức, nếu đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn và điều kiện của vị trí việc làm.
Cụ thể, viên chức không đang trong thời gian bị xem xét hoặc thi hành kỷ luật; đồng thời phải có bằng tốt nghiệp đại học trở lên và ít nhất 05 năm công tác tính từ thời điểm được tuyển dụng (không bao gồm thời gian tập sự) ở vị trí yêu cầu trình độ đại học trở lên, theo quy định tại khoản 3 Điều 1 Thông tư 03/2019/TT-BNV.
Bên cạnh đó, theo khoản 11 Điều 1 Nghị định 161/2018, viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, không tính thời gian tập sự, thử việc. Trường hợp có thời gian đóng BHXH bắt buộc không liên tục mà chưa hưởng trợ cấp BHXH một lần thì được cộng dồn thời gian đóng.
Như vậy, việc chuyển từ viên chức sang công chức chỉ được thực hiện khi viên chức đáp ứng đầy đủ các điều kiện nêu trên theo quy định của pháp luật hiện hành.
Chuyển đổi giữa viên chức và công chức được quy định thế nào? (Ảnh minh họa)
Công chức có được xét chuyển sang viên chức không?
Không chỉ viên chức có thể được xem xét chuyển sang công chức, mà công chức cũng có thể chuyển sang viên chức nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện tuyển dụng viên chức theo quy định, như: có đơn đăng ký dự tuyển; có quốc tịch Việt Nam và cư trú tại Việt Nam; có lý lịch rõ ràng cùng các điều kiện liên quan khác.
Theo Điều 13 Nghị định 115, công chức muốn được tiếp nhận vào làm viên chức còn phải thỏa mãn một số yêu cầu bổ sung.
Cụ thể, đối với công chức cấp xã, phải có tối thiểu 05 năm công tác tại vị trí việc làm yêu cầu trình độ đào tạo đại học trở lên phù hợp với vị trí cần tuyển dụng; đồng thời có thời gian đóng BHXH bắt buộc (không tính thời gian tập sự, thử việc). Trường hợp thời gian đóng BHXH không liên tục mà chưa hưởng BHXH một lần thì được cộng dồn.
Ngoài ra, những người đã từng là công chức nhưng sau đó được điều động, chuyển công tác sang lực lượng vũ trang, cơ yếu, các tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức chính trị – xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp hoặc doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ… cũng thuộc diện được xem xét tiếp nhận theo quy định.
Khi thực hiện thủ tục tiếp nhận, người được đề nghị phải chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, bao gồm: sơ yếu lý lịch viên chức được lập trong vòng 30 ngày trước thời điểm nộp hồ sơ và có xác nhận của cơ quan, đơn vị đang công tác; bản sao các văn bằng, chứng chỉ theo yêu cầu của vị trí việc làm; giấy chứng nhận sức khỏe được cấp không quá 30 ngày; cùng với bản tự nhận xét, đánh giá về phẩm chất chính trị, đạo đức, trình độ, năng lực chuyên môn và quá trình công tác, có xác nhận của người đứng đầu cơ quan, đơn vị.
Đáng lưu ý: Trường hợp tiếp nhận công chức vào làm viên chức không giữ chức vụ quản lý thì phải thành lập Hội đồng kiểm tra, sát hạch; còn nếu tiếp nhận để bổ nhiệm viên chức quản lý thì không phải sát hạch nhưng vẫn phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm theo quy định.
Trên đây là những vấn đề quan trọng để trả lời cho câu hỏi viên chức là gì theo quy định hiện nay. Nếu còn thắc mắc về các vấn đề liên quan đến viên chức, bạn đọc vui lòng liên hệ 0796.421.589 để được hỗ trợ nhanh nhất. Và hãy Follow Viên chức Thầy Toàn để được cập nhật những thông tin mới nhất.
